Filosoferen in Toscane

Zoöfilosofie. Over de rechten van mensen, dieren, planten en andere wezens

In deze cursus bespreken we de nieuwste ideeën over het erkennen van de rechten van dieren, planten, schimmels, bacteriën et cetera. We gaan op zoek naar de fundamenten van een nieuw zoölogisch rechtssysteem, waarin alle wezens tot hun recht komen.
Dat een nieuw rechtsstelsel nodig is blijkt uit de praktijk. We willen allemaal goed voor dieren, planten en andere wezens zorgen, maar de praktijk is weerbarstig. Ondanks onze voornemens, wetten en verdragen verdwijnen soorten in een rap tempo en leven de tot vee gemaakten onder slechte omstandigheden. We nemen ons al eeuwen voor om nog beter voor deze wezens te zorgen, maar het lijkt niet te baten. Steeds meer filosofen stellen dan ook dat het streven naar een nog betere, humanere behandeling van andere wezens fundamenteel tekortschiet. Als alternatief stellen zij voor om dieren en andere wezens juridisch en politiek te bewapenen tegen koning-mens. Het leidt tot pleidooien voor dierenrechten, voor rechten voor de natuur en voor plantenrechten.

We bekijken deze nieuwste ontwikkelingen in dit seminar. Na een korte historische schets bespreken we de vernieuwende filosofische ideeën van onder anderen Henry Salt, Martha Nussbaum, Melanie Joy, Vinciane Despret, David Peña-Guzmán, Sue Donaldson & Will Kymlicka en Janneke Vink. We kijken ook naar enkele juridische uitspraken in Argentinië, Columbia en Pakistan, waar bepaalde dieren als rechtssubject zijn erkend.
Na een bespreking van de belangrijkste stromingen in de dierethiek, kijken we naar recente ontwikkelingen in de plantwetenschappen. Moeten we ook voor planten een ethiek ontwikkelen? Planten blijken bewuster in het leven te staan dan tot nu toe gedacht. Ze nemen beslissingen en doen moeite om iets te bereiken. Daarmee lijken ze belangen te hebben; belangen die we op de een of andere manier moeten meewegen.

Docent Erno Eskens pleit zelf voor een ‘zoölogische revolutie’, waarbij elk levend wezen rechten krijgt dat past bij diens gedrag. Hij wil ons rechtssysteem oprekken, zodat ook dieren, planten en andere levende wezens er een beroep op kunnen doen. Maar dit is niet eenvoudig. Want hoe laat je een pantoffeldiertje procederen? En hoe vertegenwoordig je insecten in het parlement. En hoe voorkom je dat je het recht zich koloniaal opdringt aan allerlei levende wezens die daar helemaal niet op zitten te wachten? In deze cursus gaan we met elkaar op zoek naar mogelijke antwoorden.

Programma Erno Eskens – Rechten voor al wat leeft (download PDF)

Inschrijven: